Rankingi Luton Town – droga z niższych lig do elity

Luton Town to klub, który w ciągu jednej dekady przeszedł drogę z piątego poziomu angielskiej piłki do Premier League — i zrobił to bez wielkich pieniędzy, bez gwiazd i bez szczególnej uwagi mediów. Jeszcze w sezonie 2013/14 grali w piątej lidze, by następnie zaliczyć serię awansów — do League Two, League One, Championship i wreszcie w 2023 roku do upragnionej Premier League. Żeby zrozumieć, co to znaczy w praktyce, warto cofnąć się do momentu, gdy klub nie miał już czego szukać w profesjonalnej piłce. I zacząć od początku.

Skromne początki i pierwsze kroki w Football League

Luton Town to pierwszy klub w południowej Anglii, który przeszedł na zawodowstwo. Powstał w 1885 roku, a w 1897 roku dołączył do Football League. Z powodów finansowych opuścił ją jednak po zaledwie trzech latach, by wrócić dopiero w 1920 roku. Już na samym starcie historia zatoczyła koło — klub, który miał ambicje, zderzył się z brutalną rzeczywistością finansową. To zresztą motyw, który będzie wracał przez całe dziesięciolecia.

Po raz pierwszy awansowali do First Division w 1955 roku, a cztery lata później zakwalifikowali się do finału Pucharu Anglii. W meczu finałowym przegrali jednak z Nottingham Forest. Jak na klub z niewielkiego miasta na północ od Londynu — to był naprawdę imponujący wynik. The Hatters dotarli do miejsca, o którym większość podobnych klubów mogła tylko marzyć.

Złote lata — dekada w angielskiej elicie

Pod koniec sezonu 1981-82 klub wygrał Second Division i awansował do First Division, rozpoczynając dekadę sukcesów. To był moment, w którym Luton Town naprawdę zaistniał na mapie angielskiej piłki. Przez całe lata 80. klub regularnie grał na najwyższym poziomie i nie był tam tylko statystą.

Najlepszym wynikiem w historii klubu w First Division było siódme miejsce — osiągnięte w sezonie 1986-87. Jak na klub tej wielkości to wynik, który dziś trudno sobie wyobrazić. A szczyt przyszedł rok później.

W 1988 roku osiągnęli swój największy sukces, wygrywając Puchar Ligi Angielskiej. W finale zmierzyli się z Arsenalem i zwyciężyli 3:2. To trofeum do dziś pozostaje największym osiągnięciem w historii The Hatters. Warto to zapamiętać — klub, który za kilkanaście lat będzie grał w piątej lidze, pokonał Arsenal w finale krajowego pucharu.

Rankingi Luton Town w tamtym czasie: siódme miejsce w First Division (1986-87), zwycięstwo w Pucharze Ligi (1988), a wszystko to z jednym z najmniejszych stadiów wśród czołowych angielskich klubów.

Luton Town spadło z pierwszej ligi angielskiej w sezonie przed utworzeniem Premier League. Rok 1992 przyniósł rewolucję w angielskiej piłce — powstała Premier League. The Hatters nie zdążyli się do niej załapać, a kolejne lata okazały się początkiem długiego upadku.

Katastrofa finansowa i rekordowa kara punktowa

To, co wydarzyło się w pierwszej dekadzie XXI wieku, to jedna z najbardziej dramatycznych historii w angielskim futbolu. Przez fatalne zarządzanie klub zaliczył bardzo bolesny spadek aż do piątej ligi angielskiej.

W 2008 roku Luton Town otrzymało karę minus 30 punktów za przewinienia finansowe poprzednich właścicieli i spadło do piątej ligi, poza strukturami English Football League. Kara była tym bardziej surowa, że Luton Town trzy razy w ciągu dekady ogłaszało bankructwo. Jest to również największa kara punktowa, jaką kiedykolwiek wymierzyła Football League.

Z takim utrudnieniem na starcie Luton Town zajął ostatnie miejsce w mistrzostwach i po raz pierwszy w swojej historii opuścił Football League. W trzy lata klub zjechał z Championship do rozgrywek nieligowych. Kończyła się 89-letnia historia Luton w strukturach Football League.

Pięć lat w nieligowej piłce — dno i powolna odbudowa

Pięć długich lat Luton Town utknął w szeregach non-league. Play-offy osiągnięto w pierwszych trzech z tych pięciu lat, ale za każdym razem Luton przegrywał. To był najtrudniejszy okres w historii klubu — bez zaplecza finansowego, bez rozgłosu, bez perspektyw.

Właśnie wtedy do głosu doszli kibice. Władzę nad klubem przejęło stowarzyszenie kibiców, pod którego rządami zaobserwowano prawdziwy rozkwit i kolejne awansy. To jeden z tych przypadków, gdy oddolna inicjatywa naprawdę uratowała klub przed całkowitym rozpadem.

Luton osiągnął najdłuższą serię meczów bez porażki w lidze — 27 meczów w sezonie 2013-14 Conference Premier pod kierownictwem menedżera Johna Stilla, co pomogło im zdobyć tytuł i powrócić do Football League z 30 zwycięstwami. Sezon 2013-14 to punkt zwrotny. Klub zdobył 101 punktów i wrócił do profesjonalnej piłki po pięciu latach nieobecności.

Wspinaczka przez rankingi — od League Two do Championship

Po powrocie do Football League Luton nie pędził od razu do góry. Pierwsze dwa sezony w League Two to stabilizacja, a nie spektakularny marsz. Dopiero potem zaczęła się prawdziwa seria.

Luton awansował z League Two i League One w kolejnych sezonach 2017-18 i 2018-19. W obu przypadkach z bardzo wysoką liczbą punktów — 94 oczka w każdym z tych sezonów. Rankingi Luton Town rosły w górę w zastraszającym tempie.

Rekordy na drodze do góry

Bob Morton rozegrał rekordowe 562 mecze dla klubu w latach 1946-1964, a Gordon Turner jest klubowym królem strzelców z 276 golami w 450 występach. To dwaj zawodnicy, którzy na stałe wpisali się w historię The Hatters — ich rekordy do dziś pozostają niepobite.

Warto też pamiętać o sezonie 2013-14, który był nie tylko awansem, ale rekordowym wyczynem. 27 meczów z rzędu bez porażki i 30 zwycięstw w sezonie — to liczby, które nawet w wyższych ligach robiłyby wrażenie.

Finał na Wembley i historyczny awans do Premier League

Na koniec sezonu 2022-23 Luton Town zajął 3. miejsce w Championship i zakwalifikował się do play-offów. Luton Town sprawił dużą niespodziankę, gdy wyeliminował Sunderland AFC w półfinale baraży o awans do Premier League. Pokonali Sunderland 3-2 w dwumeczu półfinałowym.

Finał na Wembley był kinowy. W regulaminowym czasie gry Luton Town zremisował z Coventry City 1:1. W dogrywce The Hatters zdobyli bramkę, ale została anulowana po wideoweryfikacji. O awansie do Premier League zadecydowały rzuty karne. Luton nie pomylił się ani razu w sześciu seriach.

The Hatters dotarli do najwyższej klasy rozgrywkowej zaledwie dziewięć lat po tym, jak grali w National Conference. Żaden inny klub w historii angielskiej piłki nie pokonał tej drogi w tak krótkim czasie.

Według szacunków klub dzięki awansowi zarobił co najmniej 170 milionów funtów. Dla porównania — jeszcze rok wcześniej przychody Luton Town wyniosły zaledwie 18 milionów funtów. Awans do Premier League to nie tylko sportowy sukces, to finansowa rewolucja dla takiego klubu.

Kenilworth Road — najmniejszy stadion w historii Premier League

Stadion Kenilworth Road ma pojemność zaledwie 11 380 miejsc. Stadion o pojemności nieco ponad 10 000 miejsc był najmniejszym w historii Premier League. Dla kibiców odwiedzających go po raz pierwszy to prawdziwy szok — ciasne trybuny, brak nowoczesnych udogodnień, za to atmosfera, której nie kupisz za żadne pieniądze.

Luton grało mecze domowe Premier League na stadionie, który architekturą przypominał raczej czwartą ligę. I jakoś to działało — Kenilworth Road stało się jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w całej Premier League sezonu 2023/24.

Sezon w Premier League — statystyki i realia

Po zdobyciu tylko jednego punktu w pierwszych pięciu meczach sezonu, Luton wygrał swój pierwszy mecz Premier League 30 września 2023 roku, pokonując Everton 2-1 na wyjeździe w Goodison Park. Start był trudny, ale ten wynik pokazał, że The Hatters potrafią konkurować nawet z utytułowanymi rywalami.

Finalny bilans w Premier League był jednak bezlitosny. Luton Town zanotował bilans 6 zwycięstw, 8 remisów i 24 porażek w Premier League. Klub zakończył kampanię z 52 golami — tylko Blackpool (55 w sezonie 2010-11) zdobył więcej bramek podczas sezonu Premier League z 20 drużynami, w którym został zdegradowany. Problem leżał po drugiej stronie boiska.

• 6 zwycięstw w sezonie Premier League 2023/24
• 52 gole strzelone — imponująca liczba jak na beniaminka
• 85 goli straconych — defensywa była piętą achillesową
• 2 czyste konta przez cały sezon Premier League

W pierwszym sezonie drużyna zajęła 18. miejsce i ponownie wylądowała w Championship. Spadek był bolesny, ale niekoniecznie zaskakujący — budżet Luton był nieporównywalnie mniejszy od reszty stawki.

Finanse na tle Premier League

Luton Town wypracowało najwyższy w Premier League zysk operacyjny — na poziomie 44 milionów funtów. Stało się to mimo obowiązkowych inwestycji w infrastrukturę stadionową oraz najniższych w lidze przychodów, które wyniosły 132 miliony funtów.

Aż 89 procent tej kwoty stanowiły wpływy z praw do transmisji telewizyjnych, wypłacane przez Premier League. To pokazuje, jak bardzo awans zmienił finansowe oblicze klubu — i dlaczego walka o powrót do elity ma sens nawet dla tak małego zespołu.

Gdzie Luton Town jest teraz

Luton Town gra w League One, trzeciej lidze angielskiej piłki. Po dwóch kolejnych spadkach — z Premier League do Championship, a następnie do League One — pozycja klubu w rankingu dramatycznie się pogorszyła. To kolejny rozdział w burzliwej historii The Hatters.

Rankingi Luton Town znów pokazują klub na trzecim poziomie rozgrywkowym. Ale historia tego klubu nauczyła już jednego — z Luton nigdy nie wiadomo, co przyniesie kolejny sezon. Klub, który w ciągu dziesięciu lat przeszedł z piątej ligi do Premier League, ma w DNA coś, czego nie da się kupić za transferowe miliony.